Overlijdensrisicoverzekering en erfbelasting

Tarieven en vrijstelling erfbelasting

Je betaalt pas erfbelasting als de waarde van de erfenis hoger is dan de vrijstelling. De vrijstellingen en tarieven zijn zo opgebouwd dat hoe verder iemand van de overledene afstaat, hoe meer erfbelasting de erfgenaam moet betalen.
 

Tarieven erfbelasting 2026

Vrijstelling erfbelasting 2026

Goed om te weten: voor overlijdens vanaf 1 januari 2026 hebben nabestaanden 20 maanden de tijd om aangifte erfbelasting te doen, in plaats van 8 maanden.

Wanneer is erfbelasting verschuldigd over de uitkering

Of er erfbelasting betaald moet worden over de uitkering van een overlijdensrisicoverzekering, is afhankelijk van wie de premie verschuldigd was:

• Is de premie verschuldigd door de erflater? Dan is erfbelasting verschuldigd.
• Is de premie niet verschuldigd door de erflater? Dan is geen erfbelasting verschuldigd.

Om vast te stellen wie de premie verschuldigd was, is het ook van belang of de erflater gehuwd of geregistreerd partner was en welk regime hierbij van toepassing was. 

Huwelijksregime

• Algehele gemeenschap van goederen (tot 2018)
  Tot 1 januari 2018 ontstond bij het aangaan van een huwelijk automatisch een algehele gemeenschap van goederen. Alle bezittingen en schulden van voor én tijdens het huwelijk werden gemeenschappelijk. De premie wordt dus altijd voor de helft onttrokken aan het vermogen van de erflater. Daarom is ook over de helft van de uitkering erfbelasting verschuldigd.
• Beperkte gemeenschap van goederen (na 2018)
  Huwelijken die vanaf 1 januari 2018 worden gesloten vinden standaard plaats in beperkte gemeenschap van goederen. Er ontstaat dan alleen een gemeenschappelijk vermogen voor bezittingen en schulden die zijn ontstaan tijdens het huwelijk en bezittingen en schulden die voorafgaand aan het huwelijk al gezamenlijk eigendom waren. Vermogensbestanddelen die voorafgaand aan het huwelijk privé waren, blijven privé.
  • Is de overlijdensrisicoverzekering tijdens het huwelijk gesloten? Dan wordt de premie onttrokken aan de gemeenschap en is de over de helft van de uitkering erfbelasting verschuldigd.
  • Is de overlijdensrisicoverzekering voor het huwelijk gesloten? Dan kan de eventuele uitkering buiten de gemeenschap blijven. De premies moeten dan wel vanuit het privévermogen zijn voldaan.
• Huwelijkse voorwaarden
  Huwelijkse voorwaarden kunnen voorafgaand of tijdens het huwelijk worden opgemaakt bij de notaris. Echtgenoten kunnen dan zelf kiezen hoe ze willen omgaan met het vermogen. Om heffing van erfbelasting te voorkomen mogen de premies geen onderdeel uitmaken van de kosten van de huishouding. Als er sprake is van privévermogens, dan kan erfbelasting worden voorkomen door:
  • Premiesplitsing;
  • het kruislings sluiten van de verzekering of
  • het aantekenen van een premiebetaler op de polis.

Nieuw per 1 januari 2026: bij de ontbinding van een huwelijksgoederengemeenschap met ongelijke breukdelen, of bij de uitvoering van een verrekenbeding waarbij een partner meer dan de helft toekomt, wordt over dat meerdere schenk- of erfbelasting geheven. Deze maatregel geldt niet alleen voor echtgenoten en geregistreerd partners, maar ook voor samenwoners met een verrekenbeding. Voor bestaande situaties geldt overgangsrecht. Een ongelijke verdeling is dus geen route meer om de heffing over een verzekeringsuitkering te beperken.

Samenwonenden
Bij samenwonenden blijven de privévermogens bestaan, tenzij hierover in een samenlevingscontract andere afspraken zijn gemaakt. Ook hier geldt dat erfbelasting kan worden voorkomen door het samenlevingscontract goed op te stellen en de polisredactie op de juiste wijze samen te stellen.

Wie is de premie verschuldigd?

In de basis is dit de verzekeringnemer. Maar een afwijkende premiebetaler kan ook. Voor de beoordeling daarvan is het van belang door wie de premie aan de verzekeraar verschuldigd was. Bij twee (of meer) premieplichtigen blijkt de verschuldigdheid van de premie uit:

• Een door hen beiden ondertekend en gedagtekend aanvraagformulier én
• het polisblad (of bijbehorend clausuleblad) 

Goed om te weten. De premieverschuldigheid is leidend. De feitelijk betaling is niet van belang.
Als er meerdere premieplichtigden zijn mag toch worden volstaan met één premie-incasso.

Hoe kan heffing van erfbelasting worden voorkomen?

Erfbelasting wordt voorkomen als er niets aan het vermogen van de erflater is onttrokken. Voor  premies van een overlijdensrisicoverzekering is dit het geval als:

• De verzekeringnemer een ander is dan de verzekerde.
  Zijn er twee verzekerden? Dan kunnen de verzekeringen kruislings gesloten worden. Er worden twee verzekeringen aangevraagd met op iedere polis de ene persoons als verzekerde en de andere als verzekeringnemer.
• Premiesplitsing wordt toegepast.
  Premiesplitsing kan worden toegepast bij een overlijdensrisicoverzekering die op twee levens wordt afgesloten. De totale premie wordt dan als het ware opgesplitst in verschillende stukjes. Op de polis staat dit dan duidelijk vermeld.
• Een afwijkende premiebetaler op de polis wordt vermeld.
  Op de polis kan worden aangegeven dat de premie door een ander wordt betaald dan de verzekeringnemer. De verzekeringnemer blijft dan eigenaar van de polis en kan deze zelfstandig wijzigen als hij dat wil. De premie is wel door de ander verschuldigd.

Bij TAF stelt u de verzekeringspolis zelf optimaal samen: kruislings verzekeren, premiesplitsing of een afwijkende premiebetaler zijn mogelijk. Door voor het huwelijk (in beperkte gemeenschap van goederen) een overlijdensrisicoverzekering tegen koopsom te sluiten wordt ervoor gezorgd dat de betaling altijd onttrokken is uit het privévermogen.